Πρακτικοί οδηγοί για οικογένεια, δουλειά και καθημερινότητα

Κατηγορία: Υγεία

  • Déjà vu και «κενά»: πώς εκδηλώνεται η κροταφική επιληψία

    Déjà vu και «κενά»: πώς εκδηλώνεται η κροταφική επιληψία

    Ένα ξαφνικό αίσθημα ότι «τα έχω ξαναζήσει όλα αυτά», μια ανεξήγητη ανατριχίλα που ανεβαίνει από το στομάχι, λίγα δευτερόλεπτα που κάποιος κοιτάζει στο κενό και μετά δεν θυμάται τι έγινε. Τέτοιες εμπειρίες συχνά περνούν για κούραση ή άγχος. Σε ορισμένους ανθρώπους όμως είναι κρίσεις που ξεκινούν από τον κροταφικό λοβό του εγκεφάλου. Παρακάτω συγκεντρώνουμε τι λένε διεθνείς οργανισμοί για το πώς εκδηλώνονται, πώς διερευνώνται και πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια.

    Τι είναι ο κροταφικός λοβός και γιατί «πυροδοτεί» κρίσεις

    Οι κροταφικοί λοβοί βρίσκονται στα πλάγια του εγκεφάλου, περίπου στο ύψος των αυτιών. Σύμφωνα με το Epilepsy Foundation, η επιληψία κροταφικού λοβού είναι η πιο συχνή μορφή εστιακής επιληψίας: περίπου 6 στους 10 ανθρώπους με εστιακή επιληψία έχουν αυτή τη μορφή. Διακρίνεται σε δύο τύπους. Η έσω (μέση) μορφή αφορά εσωτερικές δομές όπως ο ιππόκαμπος και αντιστοιχεί σχεδόν στο 80% των κρίσεων κροταφικού λοβού. Η πλάγια ή νεοφλοιώδης μορφή αφορά την εξωτερική επιφάνεια του λοβού.

    Ο ίδιος οργανισμός αναφέρει ότι η έσω μορφή ξεκινά συνήθως μεταξύ 10 και 20 ετών, αν και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία.

    Η «αύρα»: τα σημάδια των πρώτων δευτερολέπτων

    Πολλές κρίσεις ξεκινούν με αυτό που ονομάζεται αύρα. Στην πραγματικότητα η αύρα είναι η ίδια η αρχή της κρίσης, όσο ο άνθρωπος παραμένει σε επίγνωση. Το Epilepsy Foundation και η Cleveland Clinic περιγράφουν ως συχνές:

    • αίσθημα déjà vu (έντονη οικειότητα) ή, αντίθετα, jamais vu (αίσθημα ότι κάτι γνώριμο φαίνεται άγνωστο),
    • μια ανερχόμενη αίσθηση από το στομάχι προς το στήθος ή τον λαιμό, «πεταλούδες» ή ναυτία,
    • ξαφνικό φόβο, πανικό ή άγχος χωρίς εμφανή λόγο,
    • μια ζωντανή ανάμνηση που εμφανίζεται απρόσκλητα.

    Κατά την Cleveland Clinic, η αύρα διαρκεί από λίγα δευτερόλεπτα έως περίπου δύο λεπτά. Επειδή τα συμπτώματα αυτά μοιάζουν με καθημερινές εμπειρίες, αξίζει να σημειώνετε αν επαναλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο, πόσο κρατούν και τι ακολουθεί.

    Όταν χάνεται η επαφή με το περιβάλλον

    Η κρίση μπορεί να εξελιχθεί σε εστιακή κρίση με διαταραχή της επίγνωσης. Ο άνθρωπος κοιτάζει σταθερά στο κενό, δεν απαντά ή απαντά μπερδεμένα. Συχνά εμφανίζονται αυτοματισμοί, δηλαδή επαναλαμβανόμενες κινήσεις χωρίς σκοπό: ψηλάφηση με τα δάχτυλα, τσίμπημα των ρούχων, μάσημα, κατάποση, «πλατάγισμα» των χειλιών ή έντονο ανοιγοκλείσιμο των ματιών. Η Cleveland Clinic αναφέρει επίσης διεσταλμένες κόρες.

    Το Epilepsy Foundation σημειώνει ότι τέτοιες κρίσεις διαρκούν συνήθως από 30 δευτερόλεπτα έως ένα-δύο λεπτά και ότι μετά ο άνθρωπος μπορεί να νιώθει αδύναμος. Συχνά δεν θυμάται τι συνέβη, γι’ αυτό η περιγραφή από όσους ήταν παρόντες βοηθά πολύ τον γιατρό.

    Πιθανές αιτίες

    Η πιο συχνή δομική αλλαγή που συνδέεται με την έσω μορφή είναι η σκλήρυνση του ιππόκαμπου, δηλαδή ουλώδης ιστός στην περιοχή. Η Cleveland Clinic αναφέρει και την εστιακή φλοιώδη δυσπλασία, μια ανώμαλη συγκέντρωση νευρώνων. Και οι δύο πηγές σημειώνουν ότι περίπου δύο στους τρεις ανθρώπους με επιληψία κροταφικού λοβού είχαν ιστορικό πυρετικών σπασμών στη βρεφική ή παιδική ηλικία. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί με πυρετικούς σπασμούς θα αναπτύξει επιληψία, είναι όμως στοιχείο που αξίζει να αναφέρετε στον γιατρό.

    Πώς γίνεται η διερεύνηση

    Η διάγνωση στηρίζεται στο ιστορικό και σε εξετάσεις. Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (ΗΕΓ) ή η παρακολούθηση με video-ΗΕΓ καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου, ενώ η μαγνητική τομογραφία (MRI) αναζητά δομικές αλλαγές όπως η σκλήρυνση του ιππόκαμπου. Η Cleveland Clinic προσθέτει τη νευροψυχολογική αξιολόγηση, που εξετάζει μνήμη, λόγο και άλλες λειτουργίες.

    Χρήσιμη προετοιμασία πριν από το ραντεβού είναι ένα απλό ημερολόγιο: ημερομηνία, ώρα, τι ένιωσε ο ίδιος ο ασθενής, τι είδαν οι γύρω του, πόσο κράτησε το επεισόδιο και πώς ήταν μετά. Ένα σύντομο βίντεο από κάποιον οικείο, αν γίνει με διακριτικότητα, μπορεί επίσης να βοηθήσει.

    Οι επιλογές θεραπείας με λίγα λόγια

    Η πρώτη γραμμή είναι τα αντιεπιληπτικά φάρμακα, η επιλογή των οποίων γίνεται από τον θεράποντα γιατρό. Σύμφωνα με το Epilepsy Foundation, περίπου δύο στους τρεις ανθρώπους με επιληψία κροταφικού λοβού πετυχαίνουν καλό έλεγχο των κρίσεων με φαρμακευτική αγωγή, ενώ σχεδόν ένα τρίτο δεν ανταποκρίνεται επαρκώς.

    Για τις ανθεκτικές στα φάρμακα περιπτώσεις εξετάζεται, μετά από λεπτομερή αξιολόγηση, η χειρουργική αντιμετώπιση. Το Epilepsy Foundation αναφέρει ότι σε αυτή την ομάδα έως και 7 στους 10 ανθρώπους μπορεί να μείνουν χωρίς κρίσεις μετά από επέμβαση, ενώ κατά την Cleveland Clinic η πιο συχνή επέμβαση είναι η μερική κροταφική λοβεκτομή. Πρόκειται για ποσοστά σε ομάδες ασθενών και όχι για εγγύηση στην κάθε περίπτωση. Όποιος θέλει να διαβάσει πώς περιγράφει ένας νευροχειρουργός την κροταφική επιληψία, τη διερεύνησή της και τις χειρουργικές επιλογές, θα βρει σχετική σελίδα στην Αθήνα. Άλλες επιλογές που αναφέρουν οι πηγές είναι η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου, η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση και, συμπληρωματικά, η κετογονική δίαιτα υπό ιατρική παρακολούθηση.

    Τι κάνετε αν δείτε κάποιον να παθαίνει κρίση

    Το NHS δίνει απλές οδηγίες πρώτων βοηθειών:

    • μετακινήστε τον μόνο αν κινδυνεύει, για παράδειγμα κοντά σε δρόμο ή σε ζεστή κουζίνα,
    • προστατέψτε το κεφάλι του αν είναι στο έδαφος και χαλαρώστε ό,τι σφίγγει γύρω από τον λαιμό,
    • μη βάζετε τίποτα στο στόμα του, ούτε τα δάχτυλά σας, και μην του δίνετε φαγητό ή νερό μέχρι να συνέλθει πλήρως,
    • μείνετε μαζί του, μιλήστε ήρεμα και σημειώστε πότε ξεκίνησε και πότε τελείωσε η κρίση.

    Σύμφωνα με το NHS, καλείτε ασθενοφόρο αν είναι η πρώτη κρίση, αν διαρκεί πάνω από 5 λεπτά ή περισσότερο από όσο συνήθως, αν ακολουθεί δεύτερη χωρίς ανάκτηση της συνείδησης, αν υπάρχει σοβαρός τραυματισμός ή δυσκολία στην αναπνοή.

    Κλείνοντας

    Ένα déjà vu από μόνο του δεν σημαίνει επιληψία. Όταν όμως τέτοιες εμπειρίες επαναλαμβάνονται στερεότυπα, συνοδεύονται από στιγμές «απουσίας» ή κινήσεις που ο ίδιος δεν θυμάται, η εκτίμηση από νευρολόγο είναι το σωστό επόμενο βήμα. Η ακριβής περιγραφή των επεισοδίων κάνει τη διαφορά στη διάγνωση.

    Πηγές

    • Epilepsy Foundation, Temporal Lobe Epilepsy (TLE). https://www.epilepsy.com/what-is-epilepsy/syndromes/temporal-lobe-epilepsy
    • Cleveland Clinic, Temporal Lobe Epilepsy (TLE): Causes, Symptoms & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17778-temporal-lobe-seizures
    • NHS, What to do if someone has a seizure (fit). https://www.nhs.uk/symptoms/what-to-do-if-someone-has-a-seizure-fit/
  • Ακμή στην ενήλικη ζωή: γιατί εμφανίζεται και τι βοηθά

    Ακμή στην ενήλικη ζωή: γιατί εμφανίζεται και τι βοηθά

    Πολλοί πιστεύουν ότι τα σπυράκια σταματούν μαζί με την εφηβεία. Για αρκετούς ανθρώπους όμως η ακμή συνεχίζει ή εμφανίζεται για πρώτη φορά μετά τα 20, τα 30 ή και αργότερα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει απορία και εκνευρισμό, ειδικά όταν η επιδερμίδα ήταν καθαρή για χρόνια.

    Παρακάτω συγκεντρώνουμε τι λένε αξιόπιστες ιατρικές πηγές για την ακμή στην ενήλικη ζωή: ποιον αφορά, τι την πυροδοτεί, ποιοι μύθοι κυκλοφορούν και πότε αξίζει να απευθυνθείτε σε ειδικό.

    Πόσο συχνή είναι η ακμή μετά την εφηβεία

    Σύμφωνα με το NHS, περίπου το 95% των ανθρώπων ηλικίας 11 έως 30 ετών έχουν ακμή σε κάποιο βαθμό. Στους περισσότερους υποχωρεί γύρω στα μέσα της δεκαετίας των 20, όμως περίπου το 3% των ενηλίκων άνω των 35 ετών εξακολουθεί να την έχει.

    Η Cleveland Clinic περιγράφει την ορμονική ακμή, που συχνά αποκαλείται και «ακμή ενηλίκων», ως μορφή που εμφανίζεται σε ηλικίες 20 έως 50 ετών. Αφορά και τα δύο φύλα, αλλά η πλειονότητα των περιπτώσεων αφορά γυναίκες, ιδιαίτερα κατά την εγκυμοσύνη ή την εμμηνόπαυση.

    Τι πυροδοτεί την ακμή στους ενήλικες

    Κοινό σημείο των πηγών είναι οι ορμόνες. Όπως εξηγεί το NHS, ορισμένες ορμόνες κάνουν τους σμηγματογόνους αδένες δίπλα στους θύλακες των τριχών να παράγουν περισσότερο λιπαρό έκκριμα. Οι ορμονικές αλλαγές στον εμμηνορροϊκό κύκλο ή στην εγκυμοσύνη μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε εξάρσεις ακμής στις γυναίκες.

    Η Cleveland Clinic χωρίζει τους παράγοντες σε δύο ομάδες:

    • Παράγοντες που δεν ελέγχουμε: αλλαγές του εμμηνορροϊκού κύκλου, εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση, διακοπή αντισυλληπτικών, οικογενειακό ιστορικό και παθήσεις όπως το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.
    • Παράγοντες που μπορούμε να επηρεάσουμε: το στρες, η έλλειψη ύπνου και η επιλογή προϊόντων περιποίησης που δεν φράζουν τους πόρους.

    Το NHS σημειώνει επίσης ότι η ακμή τείνει να «τρέχει» στις οικογένειες, κάτι που εξηγεί γιατί κάποιοι έχουν μεγαλύτερη προδιάθεση από άλλους.

    Μύθοι που καλό είναι να ξεχάσετε

    Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους είναι ότι η ακμή οφείλεται σε κακή υγιεινή. Το NHS είναι σαφές: δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η κακή υγιεινή παίζει ρόλο στην ακμή. Αυτό σημαίνει ότι το συχνό και έντονο τρίψιμο του προσώπου δεν «καθαρίζει» το πρόβλημα.

    Άλλος συνηθισμένος πειρασμός είναι το στύψιμο των σπυριών. Το NHS προειδοποιεί ότι το να προσπαθείτε να «καθαρίσετε» τις μαύρες κεφαλές ή να πιέζετε τα σπυράκια μπορεί να τα χειροτερέψει και να αφήσει μόνιμες ουλές.

    Καθημερινές συνήθειες που προτείνουν οι ειδικοί

    Οι οδηγίες αυτοφροντίδας του NHS είναι απλές και πρακτικές:

    • Πλένετε την περιοχή με ακμή έως δύο φορές την ημέρα, με ήπιο καθαριστικό και χλιαρό νερό.
    • Προτιμάτε προϊόντα με βάση το νερό που χαρακτηρίζονται «non-comedogenic», δηλαδή δεν φράζουν τους πόρους.
    • Αφαιρείτε πάντα το μακιγιάζ πριν τον ύπνο.
    • Λούζετε τα μαλλιά τακτικά.

    Η Cleveland Clinic προσθέτει τη διαχείριση του στρες, τον επαρκή ύπνο και την ισορροπημένη διατροφή ως τρόπους που μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο εξάρσεων. Κανένα από αυτά δεν αποτελεί θεραπεία από μόνο του, βοηθά όμως να μη χειροτερεύει η κατάσταση.

    Πότε χρειάζεται δερματολόγος

    Για ήπια ακμή, το NHS προτείνει αρχικά συμβουλή από φαρμακοποιό. Αν τα απλά σκευάσματα δεν βοηθούν ή αν η ακμή είναι μέτρια έως σοβαρή, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν υπάρχουν οζίδια ή κύστεις, που πρέπει να αντιμετωπιστούν σωστά ώστε να αποφευχθούν ουλές. Η Cleveland Clinic συστήνει επίσης επίσκεψη σε δερματολόγο όταν η ακμή δεν υποχωρεί ή επιδεινώνεται.

    Εξειδικευμένα δερματολογικά ιατρεία περιγράφουν αναλυτικά τις μορφές της νόσου, από τους φαγέσωνες ως την κυστική μορφή, καθώς και τις επιλογές για την ακμή ενηλίκων, που στις γυναίκες συχνά εντοπίζεται στο κάτω μέρος του προσώπου. Η κατάλληλη προσέγγιση για κάθε άτομο αποφασίζεται μετά από κλινική εξέταση.

    Τι να περιμένετε από τη θεραπεία

    Οι επιλογές που αναφέρει το NHS περιλαμβάνουν τοπικά σκευάσματα, όπως ρετινοειδή, υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, αζελαϊκό οξύ και τοπικά αντιβιοτικά, καθώς και θεραπείες από το στόμα, όπως αντιβιοτικά, ορμονικές θεραπείες και ισοτρετινοΐνη για πιο σοβαρές μορφές. Ποια ταιριάζει, σε ποιο σχήμα και για πόσο καιρό, το καθορίζει ο γιατρός.

    Το πιο σημαντικό σημείο είναι η υπομονή. Κατά το NHS, μπορεί να χρειαστούν αρκετοί μήνες θεραπείας πριν φανεί βελτίωση στα συμπτώματα. Για πολλά τοπικά σκευάσματα απαιτείται κύκλος περίπου έξι εβδομάδων, ενώ για τις ορμονικές θεραπείες το πλήρες όφελος μπορεί να αργήσει αρκετά περισσότερο. Η διακοπή νωρίς, επειδή «δεν έπιασε», είναι συχνό λάθος.

    Συμπέρασμα

    Η ακμή στην ενήλικη ζωή είναι συχνότερη απ’ όσο πιστεύουμε και συνδέεται κυρίως με ορμονικές αλλαγές, κληρονομικότητα και παράγοντες όπως το στρες και ο ύπνος. Δεν οφείλεται σε κακή υγιεινή και δεν λύνεται με στύψιμο. Με ήπια καθημερινή φροντίδα, ρεαλιστικές προσδοκίες για τον χρόνο που χρειάζεται η θεραπεία και έγκαιρη εκτίμηση από δερματολόγο όταν η κατάσταση επιμένει, μπορείτε να προστατέψετε την επιδερμίδα σας από ουλές και να βρείτε την προσέγγιση που σας ταιριάζει.

    Πηγές

    • NHS, Acne. https://www.nhs.uk/conditions/acne/
    • NHS, Acne – Treatment. https://www.nhs.uk/conditions/acne/treatment/
    • Cleveland Clinic, Hormonal Acne: What Is It, Treatment, Causes & Prevention. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21792-hormonal-acne
  • Ερεθισμός μετά την αποτρίχωση: τι λένε οι δερματολόγοι

    Ερεθισμός μετά την αποτρίχωση: τι λένε οι δερματολόγοι

    Λεία επιδερμίδα και μικρά κόκκινα σπυράκια δεν πάνε μαζί, όμως αρκετές φορές εμφανίζονται την ίδια μέρα. Ο ερεθισμός μετά την αφαίρεση τριχών είναι από τα πιο συνηθισμένα παράπονα, και στις περισσότερες περιπτώσεις έχει συγκεκριμένη εξήγηση αλλά και συγκεκριμένους τρόπους πρόληψης.

    Τι ακριβώς συμβαίνει στον θύλακα

    Η θυλακίτιδα είναι φλεγμονή των θυλάκων της τρίχας. Σύμφωνα με το Mayo Clinic, εμφανίζεται ως ομάδες μικρών εξογκωμάτων γύρω από τους θύλακες, μερικές φορές με φλύκταινες που σπάνε και σχηματίζουν κρούστα, και συνοδεύεται από φαγούρα, κάψιμο και ευαισθησία στην αφή.

    Η αφορμή είναι σχεδόν πάντα μια βλάβη στον θύλακα. Το Mayo Clinic αναφέρει ρητά το ξύρισμα πολύ κοντά, πολύ συχνά ή αντίθετα από τη φορά της τρίχας, την αποτρίχωση με κερί, ιδιαίτερα στην περιοχή του μπικίνι, καθώς και την τριβή από στενά ρούχα. Μετά τη βλάβη μπορεί να ακολουθήσει βακτηριακή επιμόλυνση, συνήθως από σταφυλόκοκκο.

    Οι εγκλωβισμένες τρίχες

    Το NHS περιγράφει τις εγκλωβισμένες τρίχες ως τρίχες που γυρίζουν και ξαναμπαίνουν στο δέρμα, δημιουργώντας ανασηκωμένα εξογκώματα με φαγούρα. Είναι πιο συχνές σε χοντρή ή σγουρή τρίχα και σε περιοχές όπως το πρόσωπο, τα πόδια, οι μασχάλες και η εφηβική χώρα. Το κερί, το τσιμπιδάκι και η κλωστή μπορούν επίσης να τις προκαλέσουν.

    Η οδηγία του NHS για την πρόληψη είναι η απολέπιση, ώστε να ελευθερωθούν οι τρίχες που έχουν παγιδευτεί. Εξίσου σαφής είναι και για το τι δεν κάνουμε: δεν ξύνουμε, δεν σκαλίζουμε και δεν πιέζουμε την περιοχή, γιατί έτσι τραυματίζεται το δέρμα και ανοίγει ο δρόμος για λοίμωξη.

    Η προετοιμασία πριν το ραντεβού

    Οι δερματολόγοι της American Academy of Dermatology δίνουν πολύ συγκεκριμένες οδηγίες. Η τρίχα χρειάζεται μήκος περίπου μισό έως δύο εκατοστά, ενώ ό,τι είναι μεγαλύτερο κόβεται πρώτα με ψαλιδάκι. Η περιοχή πλένεται απαλά για να φύγουν σκόνη, νεκρά κύτταρα και υπολείμματα καλλυντικών, και πρέπει να είναι εντελώς στεγνή πριν την εφαρμογή.

    Προϊόντα με ρετινόλη και συνταγογραφούμενα ρετινοειδή σταματούν δύο έως πέντε ημέρες νωρίτερα. Το κερί απλώνεται προς τη φορά της τρίχας και αφαιρείται γρήγορα προς την αντίθετη, με το δέρμα τεντωμένο. Οι οδηγίες που δίνουν τα αισθητικά κέντρα για την αποτρίχωση με κερί κινούνται στην ίδια λογική, και ο λόγος είναι ακριβώς αυτός: όσο λιγότερο τραβιέται και τραυματίζεται το δέρμα, τόσο μικρότερη η φλεγμονή που ακολουθεί.

    Οι πρώτες σαράντα οκτώ ώρες

    Μετά την αποτρίχωση η AAD προτείνει κρύες κομπρέσες για τον πόνο, αποφυγή καυτού μπάνιου ή ντους, φαρδιά ρούχα και ενυδάτωση με μη κομεδογόνο προϊόν χωρίς έλαια. Το Mayo Clinic προσθέτει την άμεση αλλαγή των ιδρωμένων ρούχων, ενώ το NHS συνιστά ένα δροσερό υγρό πανί στην περιοχή.

    Η τριβή είναι ο βασικός εχθρός αυτών των δύο ημερών. Στην περιοχή του μπικίνι τα στενά ρούχα ακουμπούν ακριβώς εκεί που το δέρμα είναι πιο λεπτό, οπότε τα φαρδιά βαμβακερά τις πρώτες μέρες μετά από αποτρίχωση μπικίνι κάνουν αισθητή διαφορά. Η AAD σημειώνει επίσης ότι, λόγω αυτού του λεπτού δέρματος, οι πιο εκτεταμένες εφαρμογές στην περιοχή καλό είναι να γίνονται από επαγγελματία.

    Πότε αναβάλλουμε το ραντεβού

    • Σε ηλιοκαμένο ή ιδιαίτερα ευαίσθητο δέρμα.
    • Όταν έχει ληφθεί ισοτρετινοΐνη τους τελευταίους έξι μήνες.
    • Όσο χρησιμοποιούνται ρετινοειδή, μέχρι να περάσουν οι ημέρες αναμονής.
    • Σε περιοχή με ενεργή φλεγμονή, πληγή ή σημάδια λοίμωξης.

    Πότε χρειάζεται γιατρός

    Ο ήπιος ερεθισμός υποχωρεί μόνος του. Η AAD συνιστά επικοινωνία με δερματολόγο όταν η ερυθρότητα ή το πρήξιμο επιμένουν πάνω από δύο ημέρες. Το Mayo Clinic βάζει όριο τη μία με δύο εβδομάδες για συμπτώματα που δεν υποχωρούν και ζητά άμεση αξιολόγηση σε ξαφνική αύξηση της ερυθρότητας και του πόνου, σε πυρετό ή σε ρίγη. Το NHS αναφέρει αντίστοιχα σημάδια για μια εγκλωβισμένη τρίχα που γίνεται πολύ επώδυνη, ζεστή και πρησμένη.

    Ο συνδυασμός σωστού μήκους τρίχας, καθαρού και στεγνού δέρματος, ήπιας απολέπισης ανάμεσα στα ραντεβού και φαρδιών ρούχων μετά καλύπτει τις περισσότερες περιπτώσεις ερεθισμού. Για ό,τι επιμένει, η αξιολόγηση από δερματολόγο είναι ο ασφαλής δρόμος.

    Πηγές

    • Mayo Clinic, Folliculitis – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/folliculitis/symptoms-causes/syc-20361634
    • NHS, Ingrown hairs. https://www.nhs.uk/conditions/ingrown-hairs/
    • American Academy of Dermatology, Hair removal: How to wax. https://www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-basics/hair/how-to-wax
  • Ακανόνιστος σφυγμός: πότε κρύβει κολπική μαρμαρυγή

    Ακανόνιστος σφυγμός: πότε κρύβει κολπική μαρμαρυγή

    Η καρδιά χτυπά συνήθως με σταθερό ρυθμό, τόσο σταθερό που σπάνια τον προσέχουμε. Όταν ο σφυγμός γίνει ξαφνικά ακανόνιστος, το σώμα δίνει ένα σήμα που αξίζει να μην αγνοηθεί.

    Η συχνότερη αιτία ενός ακανόνιστου παλμού είναι μια αρρυθμία που ξεκινά από τους κόλπους της καρδιάς. Παρακάτω συγκεντρώνονται όσα καταγράφουν για αυτήν επίσημες πηγές υγείας: το βρετανικό NHS, η Mayo Clinic και η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία (ESC).

    Τι δείχνει ένας ακανόνιστος σφυγμός

    Το NHS περιγράφει ως βασικά σημεία τον ακανόνιστο καρδιακό παλμό, δηλαδή σφυγμό που δεν είναι σταθερός, και την ξαφνική αίσθηση ότι η καρδιά χτυπά δυνατά, τρέχει, φτερουγίζει ή χάνει παλμούς. Μπορεί επίσης να καταγραφεί καρδιακή συχνότητα πάνω από 100 παλμούς το λεπτό. Σημειώνει όμως και κάτι κρίσιμο: αρκετές φορές δεν υπάρχει κανένα απολύτως σύμπτωμα, και αυτός είναι ο λόγος που η αρρυθμία εντοπίζεται συχνά τυχαία.

    Τα συμπτώματα που αναφέρονται συχνότερα

    Η Mayo Clinic παραθέτει τα εξής πιθανά σημεία:

    • γρήγορος παλμός με αίσθηση φτερουγίσματος ή δυνατού χτύπου, δηλαδή αίσθημα παλμών
    • πόνος στο στήθος
    • ζάλη και αίσθηση λιποθυμίας
    • κόπωση και αδυναμία
    • μειωμένη αντοχή στην άσκηση
    • δύσπνοια

    Η ίδια πηγή σημειώνει ότι η αρρυθμία δεν εμφανίζεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Άλλοτε τα επεισόδια έρχονται και φεύγουν, διαρκώντας από λεπτά έως ώρες ή σπανιότερα έως μία εβδομάδα, άλλοτε η διαταραχή του ρυθμού είναι συνεχής και χρειάζεται ιατρική παρέμβαση για να αποκατασταθεί, και σε άλλες περιπτώσεις παραμένει μόνιμη και αντιμετωπίζεται με έλεγχο της καρδιακής συχνότητας.

    Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο

    Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία. Το NHS αναφέρει ως παράγοντες την ηλικία από 55 ετών και άνω, το ανδρικό φύλο, την παχυσαρκία, το κάπνισμα, ορισμένα φάρμακα και τα αθλήματα αντοχής. Προσθέτει ότι η αρρυθμία μπορεί να σχετίζεται με υποκείμενες καταστάσεις, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, η καρδιακή ανεπάρκεια, προβλήματα της μιτροειδούς βαλβίδας, ο διαβήτης, η νεφρική νόσος, οι παθήσεις του θυρεοειδούς και η υπνική άπνοια. Η Mayo Clinic προσθέτει στη λίστα το οικογενειακό ιστορικό, προηγούμενη καρδιοχειρουργική επέμβαση, πνευμονικά νοσήματα και τη χρήση διεγερτικών ουσιών.

    Η σύνδεση με το εγκεφαλικό

    Ο λόγος που η συγκεκριμένη αρρυθμία αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα δεν είναι τα συμπτώματα, αλλά οι επιπλοκές. Η Mayo Clinic εξηγεί ότι το κύριο ζήτημα είναι ο σχηματισμός θρόμβου, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλικό επεισόδιο, με τον κίνδυνο να αυξάνεται με την ηλικία και με συνυπάρχουσες καταστάσεις όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, η καρδιακή ανεπάρκεια και ορισμένες βαλβιδοπάθειες. Το NHS τοποθετεί τον στόχο της θεραπείας ακριβώς εκεί: στη διαχείριση των συμπτωμάτων και στη μείωση του κινδύνου επιπλοκών, όπως οι θρόμβοι, το εγκεφαλικό και η καρδιακή ανεπάρκεια. Αναλυτική περιγραφή της αιτιολογίας και των θεραπευτικών επιλογών για την κολπική μαρμαρυγή υπάρχει στο ενημερωτικό υλικό ειδικού καρδιοχειρουργού.

    Πώς μπαίνει η διάγνωση

    Ο ακανόνιστος σφυγμός από μόνος του δεν αποτελεί διάγνωση. Σύμφωνα με το NHS, ο έλεγχος γίνεται με ηλεκτροκαρδιογράφημα, υπερηχοκαρδιογράφημα, ακτινογραφία θώρακος και αιματολογικές εξετάσεις, μετά από παραπομπή σε καρδιολόγο. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα είναι το βασικό εργαλείο, επειδή καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς τη στιγμή του επεισοδίου.

    AF-CARE: η σύγχρονη προσέγγιση

    Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας του 2024 συνοψίζουν τη φροντίδα σε ένα μονοπάτι με την ονομασία AF-CARE. Αυτό περιλαμβάνει τη διαχείριση των συνοδών νοσημάτων και των παραγόντων κινδύνου, την αποφυγή του εγκεφαλικού και της θρομβοεμβολής, τη μείωση των συμπτωμάτων με έλεγχο συχνότητας και ρυθμού, και τη δυναμική επανεκτίμηση. Η ESC τονίζει ότι η αρρυθμία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μεμονωμένα και ότι η αξιολόγηση των συνοδών νοσημάτων είναι κρίσιμη για κάθε πτυχή της φροντίδας. Αναφέρει επίσης την ευρύτερη εφαρμογή κατάλληλης αντιπηκτικής αγωγής με χρήση του σκορ CHA2DS2-VA, καθώς και την κοινή λήψη αποφάσεων για παραπομπή σε κατάλυση με καθετήρα ή χειρουργική κατάλυση. Για όποιον θέλει να καταλάβει σε απλή γλώσσα τι είναι η κολπική μαρμαρυγή και ποιες τεχνικές εφαρμόζονται, η σχετική ενημέρωση βοηθά πριν από τη συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό.

    Τι μπορεί να κάνει κανείς στην καθημερινότητα

    Στην ενότητα πρόληψης, η Mayo Clinic αναφέρει τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης, την αποφυγή του καπνού, διατροφή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και χαμηλή σε αλάτι, 30 λεπτά άσκησης την ημέρα, διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, ύπνο 7 έως 9 ωρών και διαχείριση του άγχους. Πρόκειται για μέτρα που αφορούν γενικότερα την καρδιαγγειακή υγεία και δεν αντικαθιστούν την ιατρική παρακολούθηση.

    Πότε χρειάζεται ιατρική εκτίμηση

    Ένας σφυγμός που δεν είναι σταθερός, επαναλαμβανόμενο αίσθημα παλμών, δύσπνοια, ζάλη ή πόνος στο στήθος είναι λόγοι να ζητηθεί ιατρική εκτίμηση. Η ESC υπογραμμίζει ότι οι ομάδες υγείας πρέπει να επανεκτιμούν περιοδικά τη θεραπεία και να προσέχουν νέους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Η απόφαση για το τι χρειάζεται κάθε άνθρωπος λαμβάνεται μόνο από τον γιατρό, με βάση το ιστορικό και τις εξετάσεις του.

    Πηγές

    • NHS, Atrial fibrillation. https://www.nhs.uk/conditions/atrial-fibrillation/
    • Mayo Clinic, Atrial fibrillation – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/atrial-fibrillation/symptoms-causes/syc-20350624
    • European Society of Cardiology, Atrial fibrillation guidelines focus on shared and equal care, patient empowerment, comorbidities, evidence-based management and dynamic re-evaluation. https://www.escardio.org/news/press/press-releases/Atrial-fibrillation-guidelines-focus-on-shared-and-equal-care-patient-empowerment-comorbidities-evidence-based-management-and-dynamic-re-evaluation/