Ένας πόνος στη μέση που μετά από λίγες ημέρες “κατεβαίνει” στον γλουτό και στο πόδι τρομάζει περισσότερο από έναν απλό πιασμένο μυ. Συχνά πίσω του βρίσκεται ένας δίσκος της οσφυϊκής μοίρας που πιέζει ένα νεύρο. Τα καλά νέα, σύμφωνα με τους μεγάλους οργανισμούς υγείας, είναι ότι στους περισσότερους ανθρώπους τα συμπτώματα υποχωρούν σταδιακά χωρίς χειρουργείο. Αξίζει όμως να ξέρετε τι ακριβώς συμβαίνει, τι βοηθά και ποια σημάδια δεν περιμένουν.
Τι συμβαίνει μέσα στον δίσκο
Ανάμεσα στους σπονδύλους υπάρχουν οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι, που λειτουργούν σαν αμορτισέρ στις κινήσεις. Κάθε δίσκος έχει έναν ανθεκτικό εξωτερικό δακτύλιο και ένα μαλακό, ζελατινώδες κέντρο. Όπως εξηγεί η Mayo Clinic, κήλη δημιουργείται όταν το μαλακό κέντρο σπρώχνεται προς τα έξω μέσα από μια ρωγμή του εξωτερικού δακτυλίου. Η βλάβη αυτή εμφανίζεται συχνότερα στη μέση και μπορεί να πιέσει κάποιο γειτονικό νεύρο.
Τις περισσότερες φορές δεν φταίει μία μόνο κίνηση. Ο δίσκος φθείρεται σταδιακά με την ηλικία και γίνεται πιο ευάλωτος. Το σήκωμα βάρους με τη μέση αντί με τα πόδια ή η στροφή του κορμού την ώρα που σηκώνουμε κάτι μπορούν να συμβάλουν, ενώ σπάνια η αιτία είναι ένας τραυματισμός.
Πώς ξεχωρίζει ο πόνος της κήλης
Η Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών (AAOS) περιγράφει μια τυπική εικόνα: πόνος χαμηλά στη μέση για μερικές ημέρες και στη συνέχεια οξύς, διαπεραστικός πόνος που ξεκινά από τον γλουτό και κατεβαίνει στο πόδι, η γνωστή ισχιαλγία. Μπορεί να συνυπάρχουν:
- μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στο πόδι ή στο πέλμα,
- αδυναμία στο πόδι ή στο πέλμα,
- πόνος που δυναμώνει με το γέλιο, τον βήχα, το φτέρνισμα ή με συγκεκριμένες κινήσεις.
Υπάρχουν και άνθρωποι που έχουν κήλη χωρίς κανένα σύμπτωμα. Γι’ αυτό η εικόνα στη μαγνητική από μόνη της δεν λέει όλη την ιστορία: μετρά το πώς ταιριάζει με όσα νιώθετε.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η εκτίμηση ξεκινά από το ιστορικό και τη φυσική εξέταση. Ο γιατρός ελέγχει τη μυϊκή δύναμη, την αισθητικότητα και τα αντανακλαστικά. Συχνά κάνει και τη δοκιμασία ανύψωσης του τεντωμένου ποδιού με τον ασθενή ξαπλωμένο ανάσκελα: αν προκληθεί πόνος κάτω από το γόνατο, αυτό συνηγορεί υπέρ της κήλης. Η μαγνητική τομογραφία απεικονίζει καθαρά τους μαλακούς ιστούς και τους δίσκους, επιβεβαιώνει τη διάγνωση και δείχνει ποιο νεύρο επηρεάζεται.
Την ίδια σειρά, ιστορικό, φυσική εξέταση και μαγνητική τομογραφία, περιγράφει και ο Δρ. Ηλίας Χ. Παπαδόπουλος, χειρουργός σπονδυλικής στήλης, στη σελίδα του για την κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου, όπου αναφέρονται και οι επιλογές συντηρητικής και χειρουργικής αντιμετώπισης.
Τι βοηθά τις πρώτες εβδομάδες
Η εθνική υπηρεσία υγείας της Βρετανίας (NHS) αναφέρει ότι η κατάσταση συνήθως βελτιώνεται αργά με ξεκούραση, ήπια άσκηση και παυσίπονα. Συστήνει να επιστρέφετε σταδιακά σε ήπια δραστηριότητα, όπως περπάτημα, κολύμπι και γιόγκα, μόλις μπορέσετε. Η πολυήμερη ακινησία δεν προτείνεται: η AAOS μιλά για μία με δύο ημέρες ανάπαυσης στο κρεβάτι και μετά προοδευτική επιστροφή στην κίνηση, με ελεγχόμενες κινήσεις.
Στη συντηρητική αγωγή μπορεί να ενταχθούν, πάντα με καθοδήγηση γιατρού:
- αντιφλεγμονώδη φάρμακα για τον πόνο,
- φυσικοθεραπεία με ασκήσεις ενδυνάμωσης για τη μέση και τους κοιλιακούς,
- επισκληρίδιες εγχύσεις κορτικοστεροειδών για τη φλεγμονή, σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Σύμφωνα με την AAOS, οι περισσότεροι ασθενείς βελτιώνονται σταδιακά μέσα σε ημέρες έως εβδομάδες, ενώ η πλήρης υποχώρηση των συμπτωμάτων μπορεί να χρειαστεί περίπου τρεις με τέσσερις μήνες. Στο διάστημα αυτό οι θεραπείες ανακουφίζουν τα συμπτώματα, όσο ο οργανισμός απορροφά φυσιολογικά το υλικό της κήλης.
Πότε χρειάζεται γιατρός και πότε είναι επείγον
Η Mayo Clinic συστήνει ιατρική εκτίμηση όταν ο πόνος από τη μέση ή τον αυχένα απλώνεται στο πόδι ή στο χέρι, ή όταν εμφανιστεί μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αδυναμία. Το NHS προσθέτει ότι πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό αν τα παυσίπονα δεν βοηθούν, αν ο πόνος δεν υποχωρεί μετά από λίγες εβδομάδες, ή αν συνοδεύεται από υψηλό πυρετό, ανεξήγητη απώλεια βάρους, πρήξιμο στην πλάτη ή πόνο που χειροτερεύει τη νύχτα.
Ορισμένα σημάδια θέλουν άμεση μετάβαση στα επείγοντα, γιατί μπορεί να δείχνουν πίεση στις ρίζες των νεύρων στο κάτω μέρος του σπονδυλικού σωλήνα (σύνδρομο ιππουρίδας):
- μούδιασμα γύρω από τα γεννητικά όργανα, τους γλουτούς ή στο εσωτερικό των μηρών,
- αδυναμία ούρησης ή απώλεια ελέγχου ούρων ή κοπράνων,
- απώλεια αίσθησης ή αδυναμία στα πόδια που επιδεινώνεται,
- πόνος στη μέση μετά από σοβαρό ατύχημα.
Πότε συζητιέται το χειρουργείο
Η επέμβαση δεν είναι το πρώτο βήμα. Σύμφωνα με την AAOS, εξετάζεται όταν η συντηρητική αγωγή δεν έχει αποδώσει μετά από εύλογο χρονικό διάστημα, ή όταν υπάρχει μυϊκή αδυναμία, δυσκολία στο περπάτημα ή διαταραχή στον έλεγχο της κύστης και του εντέρου. Η πιο συνηθισμένη επέμβαση είναι η μικροδισκεκτομή: μέσα από μικρή τομή και με τη βοήθεια μικροσκοπίου αφαιρείται το τμήμα του δίσκου που πιέζει το νεύρο.
Μετά το χειρουργείο, η αποκατάσταση περιλαμβάνει συνήθως πρόγραμμα βαδίσματος και ειδικές ασκήσεις ενδυνάμωσης, με περιορισμούς για μερικές εβδομάδες στο σκύψιμο, στο σήκωμα βάρους και στις στροφές του κορμού. Η AAOS σημειώνει επίσης ότι η κήλη μπορεί να επανεμφανιστεί, είτε ακολουθηθεί συντηρητική είτε χειρουργική αντιμετώπιση. Η απόφαση είναι πάντα εξατομικευμένη και λαμβάνεται μαζί με τον θεράποντα γιατρό.
Συνήθειες που προστατεύουν τη μέση
Οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι σε μεγάλο βαθμό γνωστοί: το επιπλέον σωματικό βάρος, η σωματικά απαιτητική εργασία, το κάπνισμα, η πολύωρη οδήγηση, η έλλειψη άσκησης και το οικογενειακό ιστορικό. Για την πρόληψη, η Mayo Clinic προτείνει:
- τακτική άσκηση που δυναμώνει τους μυς του κορμού,
- σωστή στάση του σώματος,
- διατήρηση υγιούς βάρους,
- αποφυγή του καπνού.
Ο πόνος που κατεβαίνει στο πόδι δεν σημαίνει αυτόματα χειρουργείο, ούτε όμως είναι κάτι που αγνοούμε. Η ήπια κίνηση και ο χρόνος βοηθούν τους περισσότερους, και η έγκαιρη εξέταση από ειδικό δείχνει αν χρειάζεται κάτι παραπάνω. Το κείμενο αυτό είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή.
Πηγές
- NHS, Slipped disc. https://www.nhs.uk/conditions/slipped-disc/
- Mayo Clinic, Herniated disk – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/herniated-disk/symptoms-causes/syc-20354095
- American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo), Herniated Disk in the Lower Back. https://www.orthoinfo.org/diseases–conditions/herniated-disk-in-the-lower-back
Αφήστε μια απάντηση