Η καρδιά χτυπά συνήθως με σταθερό ρυθμό, τόσο σταθερό που σπάνια τον προσέχουμε. Όταν ο σφυγμός γίνει ξαφνικά ακανόνιστος, το σώμα δίνει ένα σήμα που αξίζει να μην αγνοηθεί.
Η συχνότερη αιτία ενός ακανόνιστου παλμού είναι μια αρρυθμία που ξεκινά από τους κόλπους της καρδιάς. Παρακάτω συγκεντρώνονται όσα καταγράφουν για αυτήν επίσημες πηγές υγείας: το βρετανικό NHS, η Mayo Clinic και η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία (ESC).
Τι δείχνει ένας ακανόνιστος σφυγμός
Το NHS περιγράφει ως βασικά σημεία τον ακανόνιστο καρδιακό παλμό, δηλαδή σφυγμό που δεν είναι σταθερός, και την ξαφνική αίσθηση ότι η καρδιά χτυπά δυνατά, τρέχει, φτερουγίζει ή χάνει παλμούς. Μπορεί επίσης να καταγραφεί καρδιακή συχνότητα πάνω από 100 παλμούς το λεπτό. Σημειώνει όμως και κάτι κρίσιμο: αρκετές φορές δεν υπάρχει κανένα απολύτως σύμπτωμα, και αυτός είναι ο λόγος που η αρρυθμία εντοπίζεται συχνά τυχαία.
Τα συμπτώματα που αναφέρονται συχνότερα
Η Mayo Clinic παραθέτει τα εξής πιθανά σημεία:
- γρήγορος παλμός με αίσθηση φτερουγίσματος ή δυνατού χτύπου, δηλαδή αίσθημα παλμών
- πόνος στο στήθος
- ζάλη και αίσθηση λιποθυμίας
- κόπωση και αδυναμία
- μειωμένη αντοχή στην άσκηση
- δύσπνοια
Η ίδια πηγή σημειώνει ότι η αρρυθμία δεν εμφανίζεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Άλλοτε τα επεισόδια έρχονται και φεύγουν, διαρκώντας από λεπτά έως ώρες ή σπανιότερα έως μία εβδομάδα, άλλοτε η διαταραχή του ρυθμού είναι συνεχής και χρειάζεται ιατρική παρέμβαση για να αποκατασταθεί, και σε άλλες περιπτώσεις παραμένει μόνιμη και αντιμετωπίζεται με έλεγχο της καρδιακής συχνότητας.
Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία. Το NHS αναφέρει ως παράγοντες την ηλικία από 55 ετών και άνω, το ανδρικό φύλο, την παχυσαρκία, το κάπνισμα, ορισμένα φάρμακα και τα αθλήματα αντοχής. Προσθέτει ότι η αρρυθμία μπορεί να σχετίζεται με υποκείμενες καταστάσεις, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, η καρδιακή ανεπάρκεια, προβλήματα της μιτροειδούς βαλβίδας, ο διαβήτης, η νεφρική νόσος, οι παθήσεις του θυρεοειδούς και η υπνική άπνοια. Η Mayo Clinic προσθέτει στη λίστα το οικογενειακό ιστορικό, προηγούμενη καρδιοχειρουργική επέμβαση, πνευμονικά νοσήματα και τη χρήση διεγερτικών ουσιών.
Η σύνδεση με το εγκεφαλικό
Ο λόγος που η συγκεκριμένη αρρυθμία αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα δεν είναι τα συμπτώματα, αλλά οι επιπλοκές. Η Mayo Clinic εξηγεί ότι το κύριο ζήτημα είναι ο σχηματισμός θρόμβου, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλικό επεισόδιο, με τον κίνδυνο να αυξάνεται με την ηλικία και με συνυπάρχουσες καταστάσεις όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, η καρδιακή ανεπάρκεια και ορισμένες βαλβιδοπάθειες. Το NHS τοποθετεί τον στόχο της θεραπείας ακριβώς εκεί: στη διαχείριση των συμπτωμάτων και στη μείωση του κινδύνου επιπλοκών, όπως οι θρόμβοι, το εγκεφαλικό και η καρδιακή ανεπάρκεια. Αναλυτική περιγραφή της αιτιολογίας και των θεραπευτικών επιλογών για την κολπική μαρμαρυγή υπάρχει στο ενημερωτικό υλικό ειδικού καρδιοχειρουργού.
Πώς μπαίνει η διάγνωση
Ο ακανόνιστος σφυγμός από μόνος του δεν αποτελεί διάγνωση. Σύμφωνα με το NHS, ο έλεγχος γίνεται με ηλεκτροκαρδιογράφημα, υπερηχοκαρδιογράφημα, ακτινογραφία θώρακος και αιματολογικές εξετάσεις, μετά από παραπομπή σε καρδιολόγο. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα είναι το βασικό εργαλείο, επειδή καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς τη στιγμή του επεισοδίου.
AF-CARE: η σύγχρονη προσέγγιση
Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας του 2024 συνοψίζουν τη φροντίδα σε ένα μονοπάτι με την ονομασία AF-CARE. Αυτό περιλαμβάνει τη διαχείριση των συνοδών νοσημάτων και των παραγόντων κινδύνου, την αποφυγή του εγκεφαλικού και της θρομβοεμβολής, τη μείωση των συμπτωμάτων με έλεγχο συχνότητας και ρυθμού, και τη δυναμική επανεκτίμηση. Η ESC τονίζει ότι η αρρυθμία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μεμονωμένα και ότι η αξιολόγηση των συνοδών νοσημάτων είναι κρίσιμη για κάθε πτυχή της φροντίδας. Αναφέρει επίσης την ευρύτερη εφαρμογή κατάλληλης αντιπηκτικής αγωγής με χρήση του σκορ CHA2DS2-VA, καθώς και την κοινή λήψη αποφάσεων για παραπομπή σε κατάλυση με καθετήρα ή χειρουργική κατάλυση. Για όποιον θέλει να καταλάβει σε απλή γλώσσα τι είναι η κολπική μαρμαρυγή και ποιες τεχνικές εφαρμόζονται, η σχετική ενημέρωση βοηθά πριν από τη συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό.
Τι μπορεί να κάνει κανείς στην καθημερινότητα
Στην ενότητα πρόληψης, η Mayo Clinic αναφέρει τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης, την αποφυγή του καπνού, διατροφή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και χαμηλή σε αλάτι, 30 λεπτά άσκησης την ημέρα, διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, ύπνο 7 έως 9 ωρών και διαχείριση του άγχους. Πρόκειται για μέτρα που αφορούν γενικότερα την καρδιαγγειακή υγεία και δεν αντικαθιστούν την ιατρική παρακολούθηση.
Πότε χρειάζεται ιατρική εκτίμηση
Ένας σφυγμός που δεν είναι σταθερός, επαναλαμβανόμενο αίσθημα παλμών, δύσπνοια, ζάλη ή πόνος στο στήθος είναι λόγοι να ζητηθεί ιατρική εκτίμηση. Η ESC υπογραμμίζει ότι οι ομάδες υγείας πρέπει να επανεκτιμούν περιοδικά τη θεραπεία και να προσέχουν νέους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Η απόφαση για το τι χρειάζεται κάθε άνθρωπος λαμβάνεται μόνο από τον γιατρό, με βάση το ιστορικό και τις εξετάσεις του.
Πηγές
- NHS, Atrial fibrillation. https://www.nhs.uk/conditions/atrial-fibrillation/
- Mayo Clinic, Atrial fibrillation – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/atrial-fibrillation/symptoms-causes/syc-20350624
- European Society of Cardiology, Atrial fibrillation guidelines focus on shared and equal care, patient empowerment, comorbidities, evidence-based management and dynamic re-evaluation. https://www.escardio.org/news/press/press-releases/Atrial-fibrillation-guidelines-focus-on-shared-and-equal-care-patient-empowerment-comorbidities-evidence-based-management-and-dynamic-re-evaluation/
Αφήστε μια απάντηση