Ακάρεα στο στρώμα: τι κάνετε μόνοι σας και πότε θέλει καθαρισμό

Το στρώμα είναι ίσως το έπιπλο του σπιτιού με το οποίο περνάμε τις περισσότερες ώρες σε επαφή. Σπάνια όμως το βλέπουμε «γυμνό», χωρίς σεντόνια, και έτσι ξεχνάμε εύκολα ότι μαζεύει σκόνη, υγρασία από τον ιδρώτα και, με τα χρόνια, λεκέδες. Παρακάτω θα βρείτε τι λένε αξιόπιστοι οργανισμοί για τα ακάρεα και την υγρασία, τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας και πότε έχει νόημα ένας επαγγελματικός καθαρισμός.

Γιατί τα ακάρεα βρίσκουν «σπίτι» στο στρώμα

Τα ακάρεα της σκόνης είναι μικροσκοπικοί οργανισμοί που τρέφονται με τα λέπια δέρματος που αποβάλλουμε. Σύμφωνα με το National Jewish Health, ζουν σε κλινοσκεπάσματα, χαλιά, ταπετσαρισμένα έπιπλα, παλιά ρούχα και λούτρινα, ενώ τα μαξιλάρια και τα στρώματα είναι από τα αγαπημένα τους σημεία. Ο ίδιος οργανισμός σημειώνει ότι τα ακάρεα είναι πιο συχνά σε υγρά κλίματα και ότι δεν επιβιώνουν όταν η υγρασία πέφτει κάτω από 50%.

Για όσους έχουν αλλεργία στα ακάρεα, η Mayo Clinic αναφέρει ότι το πρώτο βήμα στην αντιμετώπιση είναι να αποφεύγεται η έκθεση σε αυτά όσο γίνεται. Η αλλεργία πάντως είναι θέμα για τον γιατρό. Η φροντίδα του στρώματος βοηθά στην καθαριότητα του χώρου, δεν αντικαθιστά τη διάγνωση ή τη θεραπεία.

Υγρασία: ο αθέατος σύμμαχος των ακάρεων και της μούχλας

Η υγρασία παίζει διπλό ρόλο. Από τη μία πλευρά ευνοεί τα ακάρεα: η Mayo Clinic προτείνει σχετική υγρασία στο σπίτι κάτω από 50%. Η αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (US EPA) συστήνει, όπου είναι δυνατό, υγρασία κάτω από 60% και ιδανικά μεταξύ 30% και 50%.

Από την άλλη πλευρά, η υγρασία φέρνει μούχλα. Η EPA τονίζει ότι «το κλειδί για τον έλεγχο της μούχλας είναι ο έλεγχος της υγρασίας» και ότι χώροι και αντικείμενα που βράχηκαν πρέπει να στεγνώνουν μέσα σε 24-48 ώρες, ώστε να μην αναπτυχθεί μούχλα. Αναφέρει επίσης ότι απορροφητικά και πορώδη υλικά μπορεί να χρειαστεί να πεταχτούν αν μουχλιάσουν. Για το στρώμα αυτό σημαίνει κάτι απλό: ένα χυμένο ποτήρι νερό, ένα ποτό ή ένα παιδικό «ατύχημα» δεν αφήνεται να στεγνώσει μόνο του κάτω από τα σεντόνια. Όσο πιο γρήγορα απομακρυνθεί το υγρό και αεριστεί το στρώμα, τόσο το καλύτερο.

Τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας

• Καλύμματα. Η Mayo Clinic συστήνει στρώματα και μαξιλάρια να μπαίνουν σε καλύμματα που εμποδίζουν τη σκόνη και τα αλλεργιογόνα. Το National Jewish Health μιλά για καλύμματα με φερμουάρ που κλείνουν ολόκληρο το στρώμα, τα μαξιλάρια και τη βάση του κρεβατιού.
• Πλύσιμο κλινοσκεπασμάτων. Η Mayo Clinic αναφέρει πλύσιμο σε νερό τουλάχιστον 54,4°C, ώστε να σκοτώνονται τα ακάρεα. Το National Jewish Health προτείνει όλα τα κλινοσκεπάσματα να πλένονται σε ζεστό νερό κάθε εβδομάδα.
• Έλεγχος υγρασίας. Κλιματιστικό ή αφυγραντήρας βοηθούν να πέσει η υγρασία, κατά το National Jewish Health. Ένα απλό υγρασιόμετρο σας δείχνει τι ισχύει στην πράξη στο δικό σας υπνοδωμάτιο.
• Σκούπισμα με σωστό φίλτρο. Η Mayo Clinic σημειώνει ότι η ηλεκτρική σκούπα δεν απομακρύνει τα περισσότερα ακάρεα και τα αλλεργιογόνα τους, και προτείνει σκούπα με σακούλα διπλής στρώσης (microfilter) ή φίλτρο HEPA. Για ξεσκόνισμα προτείνει νωπό πανί αντί για στεγνό.
• Λιγότερα σημεία που μαζεύουν σκόνη. Η ίδια πηγή προτείνει να βγαίνουν από το υπνοδωμάτιο αντικείμενα που μαζεύουν σκόνη και, όπου γίνεται, να αντικαθίσταται η μοκέτα με σκληρό δάπεδο.

Λεκέδες και οσμές: ρεαλιστικές προσδοκίες

Οι λεκέδες από ιδρώτα, αίμα ή ποτά είναι το συχνότερο σημάδι ότι το στρώμα χρειάζεται κάτι παραπάνω από ένα καθαρό σεντόνι. Εδώ χρειάζονται ρεαλιστικές προσδοκίες. Ένας φρέσκος λεκές αντιμετωπίζεται γενικά πιο εύκολα από έναν που έχει «δέσει» εδώ και χρόνια, και ακόμη και οι επαγγελματίες του χώρου λένε ότι οι λεκέδες ιδρώτα συνήθως ξεθωριάζουν αισθητά, αλλά οι παλιοί λεκέδες σπάνια φεύγουν εντελώς. Αν δοκιμάσετε κάτι μόνοι σας, μη μουσκέψετε το στρώμα. Όσο περισσότερο νερό μπει μέσα, τόσο πιο δύσκολα στεγνώνει, και η υγρασία είναι ακριβώς αυτό που θέλουμε να αποφύγουμε.

Πότε έχει νόημα ο επαγγελματικός καθαρισμός

Οι οργανισμοί που αναφέραμε δεν ορίζουν συγκεκριμένη συχνότητα για τον βαθύ καθαρισμό του στρώματος. Δίνουν οδηγίες για την καθημερινή φροντίδα, όχι ημερολόγιο. Στην πράξη, ο επαγγελματικός καθαρισμός έχει νόημα όταν υπάρχουν λεκέδες ή οσμές που δεν φεύγουν, μετά από ατύχημα με υγρά ή ούρα, όταν έρχεται στο σπίτι μεταχειρισμένο στρώμα ή όταν θέλετε μια καθαρή αφετηρία πριν βάλετε καινούργιο κάλυμμα.

Ένας οργανωμένος καθαρισμός στρωμάτων στο σπίτι, όπως τον περιγράφει το katharismoi.gr, ξεκινά με αναρρόφηση υψηλής ισχύος σε όλη την επιφάνεια, μαζί με ραφές, κουμπιά και πλαϊνά. Ακολουθεί προεπεξεργασία των λεκέδων, με ενζυμικό προϊόν για ούρα και οσμές, και μετά εκχύλιση: το στρώμα πλένεται με ελάχιστο νερό, που αναρροφάται αμέσως, ώστε να στεγνώσει πιο γρήγορα. Αν το στρώμα γυρίζει, καθαρίζονται και οι δύο πλευρές. Το στέγνωμα διαρκεί συνήθως τέσσερις με έξι ώρες με ανοιχτά παράθυρα ή αφυγραντήρα. Τα στρώματα memory foam και latex θέλουν προσαρμοσμένη μέθοδο, γι’ αυτό καλό είναι να δηλώνετε τον τύπο από την αρχή. Η ομάδα έχει βάση στο Μαρούσι και καλύπτει Αθήνα και Αττική, μεταξύ άλλων το κέντρο της Αθήνας, τη βόρεια, νότια, δυτική και ανατολική Αττική και τον Πειραιά.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ίδια η εταιρεία ξεκαθαρίζει πως ο καθαρισμός στρώματος δεν είναι ιατρική θεραπεία. Για να διατηρηθεί το αποτέλεσμα, προτείνει αντιαλλεργικό κάλυμμα και πλύσιμο των σεντονιών στους 60°C, κάτι που συμφωνεί με το όριο των 54,4°C που δίνει η Mayo Clinic.

Μια απλή ρουτίνα για το υπνοδωμάτιο

• Κάθε εβδομάδα: πλύσιμο κλινοσκεπασμάτων σε ζεστό νερό.
• Συνεχώς: χαμηλή υγρασία, με αερισμό, αφυγραντήρα ή κλιματιστικό.
• Μετά από ατύχημα με υγρό: απομάκρυνση του υγρού και στέγνωμα μέσα σε 24-48 ώρες.
• Όταν εμφανιστούν λεκέδες ή οσμές: βαθύς καθαρισμός, από εσάς ή από επαγγελματία.

Το στρώμα δεν θέλει υπερβολές, θέλει σταθερή φροντίδα. Αν κάποιος στο σπίτι έχει συμπτώματα που θυμίζουν αλλεργία, το πρώτο βήμα είναι η συζήτηση με τον γιατρό. Η καθαριότητα του στρώματος έρχεται να συμπληρώσει τις οδηγίες του, όχι να τις αντικαταστήσει.

Πηγές

• Mayo Clinic, Dust mite allergy – Diagnosis and treatment. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dust-mites/diagnosis-treatment/drc-20352178
• National Jewish Health, Dust Mite Allergy. https://nationaljewish.org/conditions/allergy/overview/allergens/dust-mite
• US EPA, A Brief Guide to Mold, Moisture and Your Home. https://www.epa.gov/mold/brief-guide-mold-moisture-and-your-home