Πολλοί πιστεύουν ότι τα σπυράκια σταματούν μαζί με την εφηβεία. Για αρκετούς ανθρώπους όμως η ακμή συνεχίζει ή εμφανίζεται για πρώτη φορά μετά τα 20, τα 30 ή και αργότερα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει απορία και εκνευρισμό, ειδικά όταν η επιδερμίδα ήταν καθαρή για χρόνια.
Παρακάτω συγκεντρώνουμε τι λένε αξιόπιστες ιατρικές πηγές για την ακμή στην ενήλικη ζωή: ποιον αφορά, τι την πυροδοτεί, ποιοι μύθοι κυκλοφορούν και πότε αξίζει να απευθυνθείτε σε ειδικό.
Πόσο συχνή είναι η ακμή μετά την εφηβεία
Σύμφωνα με το NHS, περίπου το 95% των ανθρώπων ηλικίας 11 έως 30 ετών έχουν ακμή σε κάποιο βαθμό. Στους περισσότερους υποχωρεί γύρω στα μέσα της δεκαετίας των 20, όμως περίπου το 3% των ενηλίκων άνω των 35 ετών εξακολουθεί να την έχει.
Η Cleveland Clinic περιγράφει την ορμονική ακμή, που συχνά αποκαλείται και «ακμή ενηλίκων», ως μορφή που εμφανίζεται σε ηλικίες 20 έως 50 ετών. Αφορά και τα δύο φύλα, αλλά η πλειονότητα των περιπτώσεων αφορά γυναίκες, ιδιαίτερα κατά την εγκυμοσύνη ή την εμμηνόπαυση.
Τι πυροδοτεί την ακμή στους ενήλικες
Κοινό σημείο των πηγών είναι οι ορμόνες. Όπως εξηγεί το NHS, ορισμένες ορμόνες κάνουν τους σμηγματογόνους αδένες δίπλα στους θύλακες των τριχών να παράγουν περισσότερο λιπαρό έκκριμα. Οι ορμονικές αλλαγές στον εμμηνορροϊκό κύκλο ή στην εγκυμοσύνη μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε εξάρσεις ακμής στις γυναίκες.
Η Cleveland Clinic χωρίζει τους παράγοντες σε δύο ομάδες:
- Παράγοντες που δεν ελέγχουμε: αλλαγές του εμμηνορροϊκού κύκλου, εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση, διακοπή αντισυλληπτικών, οικογενειακό ιστορικό και παθήσεις όπως το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.
- Παράγοντες που μπορούμε να επηρεάσουμε: το στρες, η έλλειψη ύπνου και η επιλογή προϊόντων περιποίησης που δεν φράζουν τους πόρους.
Το NHS σημειώνει επίσης ότι η ακμή τείνει να «τρέχει» στις οικογένειες, κάτι που εξηγεί γιατί κάποιοι έχουν μεγαλύτερη προδιάθεση από άλλους.
Μύθοι που καλό είναι να ξεχάσετε
Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους είναι ότι η ακμή οφείλεται σε κακή υγιεινή. Το NHS είναι σαφές: δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η κακή υγιεινή παίζει ρόλο στην ακμή. Αυτό σημαίνει ότι το συχνό και έντονο τρίψιμο του προσώπου δεν «καθαρίζει» το πρόβλημα.
Άλλος συνηθισμένος πειρασμός είναι το στύψιμο των σπυριών. Το NHS προειδοποιεί ότι το να προσπαθείτε να «καθαρίσετε» τις μαύρες κεφαλές ή να πιέζετε τα σπυράκια μπορεί να τα χειροτερέψει και να αφήσει μόνιμες ουλές.
Καθημερινές συνήθειες που προτείνουν οι ειδικοί
Οι οδηγίες αυτοφροντίδας του NHS είναι απλές και πρακτικές:
- Πλένετε την περιοχή με ακμή έως δύο φορές την ημέρα, με ήπιο καθαριστικό και χλιαρό νερό.
- Προτιμάτε προϊόντα με βάση το νερό που χαρακτηρίζονται «non-comedogenic», δηλαδή δεν φράζουν τους πόρους.
- Αφαιρείτε πάντα το μακιγιάζ πριν τον ύπνο.
- Λούζετε τα μαλλιά τακτικά.
Η Cleveland Clinic προσθέτει τη διαχείριση του στρες, τον επαρκή ύπνο και την ισορροπημένη διατροφή ως τρόπους που μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο εξάρσεων. Κανένα από αυτά δεν αποτελεί θεραπεία από μόνο του, βοηθά όμως να μη χειροτερεύει η κατάσταση.
Πότε χρειάζεται δερματολόγος
Για ήπια ακμή, το NHS προτείνει αρχικά συμβουλή από φαρμακοποιό. Αν τα απλά σκευάσματα δεν βοηθούν ή αν η ακμή είναι μέτρια έως σοβαρή, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν υπάρχουν οζίδια ή κύστεις, που πρέπει να αντιμετωπιστούν σωστά ώστε να αποφευχθούν ουλές. Η Cleveland Clinic συστήνει επίσης επίσκεψη σε δερματολόγο όταν η ακμή δεν υποχωρεί ή επιδεινώνεται.
Εξειδικευμένα δερματολογικά ιατρεία περιγράφουν αναλυτικά τις μορφές της νόσου, από τους φαγέσωνες ως την κυστική μορφή, καθώς και τις επιλογές για την ακμή ενηλίκων, που στις γυναίκες συχνά εντοπίζεται στο κάτω μέρος του προσώπου. Η κατάλληλη προσέγγιση για κάθε άτομο αποφασίζεται μετά από κλινική εξέταση.
Τι να περιμένετε από τη θεραπεία
Οι επιλογές που αναφέρει το NHS περιλαμβάνουν τοπικά σκευάσματα, όπως ρετινοειδή, υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, αζελαϊκό οξύ και τοπικά αντιβιοτικά, καθώς και θεραπείες από το στόμα, όπως αντιβιοτικά, ορμονικές θεραπείες και ισοτρετινοΐνη για πιο σοβαρές μορφές. Ποια ταιριάζει, σε ποιο σχήμα και για πόσο καιρό, το καθορίζει ο γιατρός.
Το πιο σημαντικό σημείο είναι η υπομονή. Κατά το NHS, μπορεί να χρειαστούν αρκετοί μήνες θεραπείας πριν φανεί βελτίωση στα συμπτώματα. Για πολλά τοπικά σκευάσματα απαιτείται κύκλος περίπου έξι εβδομάδων, ενώ για τις ορμονικές θεραπείες το πλήρες όφελος μπορεί να αργήσει αρκετά περισσότερο. Η διακοπή νωρίς, επειδή «δεν έπιασε», είναι συχνό λάθος.
Συμπέρασμα
Η ακμή στην ενήλικη ζωή είναι συχνότερη απ’ όσο πιστεύουμε και συνδέεται κυρίως με ορμονικές αλλαγές, κληρονομικότητα και παράγοντες όπως το στρες και ο ύπνος. Δεν οφείλεται σε κακή υγιεινή και δεν λύνεται με στύψιμο. Με ήπια καθημερινή φροντίδα, ρεαλιστικές προσδοκίες για τον χρόνο που χρειάζεται η θεραπεία και έγκαιρη εκτίμηση από δερματολόγο όταν η κατάσταση επιμένει, μπορείτε να προστατέψετε την επιδερμίδα σας από ουλές και να βρείτε την προσέγγιση που σας ταιριάζει.
Πηγές
- NHS, Acne. https://www.nhs.uk/conditions/acne/
- NHS, Acne – Treatment. https://www.nhs.uk/conditions/acne/treatment/
- Cleveland Clinic, Hormonal Acne: What Is It, Treatment, Causes & Prevention. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21792-hormonal-acne
Αφήστε μια απάντηση